جمهوري اسلامي ايران «اکو» را «گروه بندي منطقه اي» خود مي داند، ولي تحريکات و دخالت هاي خارجي ميان اعضاي اين سازمان بيشتر از آن است که اجازه دهد اکو در شرايط و ساختار کنوني اش به گروه بندي منطقه اي واقعي تبديل شود. با توجه به اين حقيقت که هشت عضو اکو شامل جمهوري آذربايجان، ازبکستان، افغانستان، ايران، تاجيکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقيزستان در منطقه خزر - آسياي مرکزي واقع اند، اين تشکيلات را مي توان سازمان منطقه اي بالقوه خزر - آسياي مرکزي دانست که مي تواند از مجموع کشور هاي اين منطقه يک گروه بندي منطقه اي واقعي و مهم به وجود آورد. اين مقاله با روش توصيفي - تحليلي با تکيه بر منابع کتابخانه اي و استفاده از روش دلفي سعي در بررسي عوامل همگرا و واگرا و وزن دهي آنها در شکل گيري سازمان منطقه اي مد نظر دارد. يافته هاي تحقيق در دو عنوان کلي عوامل همگرا (ژئوپوليتيک دسترسي، ژئوپوليتيک لوله هاي نفتي، نقش ژئوکالچر ايران و ...) و عوامل واگرا (نقش نيروهاي فرامنطقه اي، تفاوت در ماهيت نظام هاي سياسي، اختلافات و رقابت هاي درون منطقه اي و ...) چشم انداز روشني براي دستيابي به نظام منطقه اي موثر در افقي ميان مدت به نمايش نمي گذارد.