تحلیلی بر زمینههای ساختاری رانت در سازمان مدیریت شهری ایران؛ مطالعه موردی شهرداری شهر تبریز
First Statement of Responsibility
حجت محمدی ترکمانی
.PUBLICATION, DISTRIBUTION, ETC
Name of Publisher, Distributor, etc.
برنامهریزی و علوم محیطی
Date of Publication, Distribution, etc.
۱۴۰۱
PHYSICAL DESCRIPTION
Specific Material Designation and Extent of Item
۲۱۰ص.
Accompanying Material
سی دی
DISSERTATION (THESIS) NOTE
Dissertation or thesis details and type of degree
دکتری
Discipline of degree
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
Date of degree
۱۴۰۱/۰۵/۰۸
SUMMARY OR ABSTRACT
Text of Note
برنامهریزی زاییده کمیابی منابع است و دولتها بهعنوان نماینده افراد جامعه – طبق نظریه قرارداد اجتماعی - وظیفه این برنامهریزی را با ابزارهای مختلف، در سطح کلان بر عهده دارند. این وظیفه برای تعادل بخشی بین خواست بخشهای مختلف جامعه و افراد و گروهها میباشد. ذیل تئوری انتخاب عمومی، از این فرایند ایدئال با عنوان بیشینهسازی رفاه اجتماعی یاد میشود که طی آن دولت - در معنای برنامهریز - سعی در بیشینهسازی رفاه اجتماعی و برآوردن اولویتهای جمعی دارد. اما این تابع در عمل با حالت ایدهآل مذکور شکاف پیدا می¬کند و تحت نفوذ و تأثیر صاحبان قدرت و ثروت فرومیریزد. در این شرایط مجموعه اولویت¬ها و انتخابها بر اساس عوامل دیگری غیر از مصالح جامعه، گزینش میشوند. برنامهریزی برای شهر از این قاعده مستثنی نیست. ذیل این اصل، نهاد مدیریت شهری بهویژه در سطح محلی وظیفه تنظیم و تعادل بخشی بین خواستههای متنوع و گاهاً متعارض اشخاص و گروهها را عهدهدار است. فضاهای شهری که همواره موردتهاجم اهداف سرمایه¬دارانه بوده است، میباید توسط مدیریت شهری، با وضع قوانین و نظارت بر اجرای آن، برای عموم اختصاص یابد. اما این افراد و گروهها همواره با ابزارهای مختلف درصدد بهرهمندی بیشتر از امکانهای مستتر در فضای شهری برآمدهاند که این رفتار، همان مفهوم رانت و رانتجویی است. افراد و گروههای رانت جو با نفوذ در فرایند برنامهریزی و مدیریت شهری، خواست و تمایلات خود را بهعنوان خواست عمومی در بودجهریزی گنجانده و از این طریق فضای شهر را به خواست سرمایه و سرمایهداری تغییر میدهند. نمود فضایی و کالبدی شهرها - در کشور ایران - نشان از این دارد که نهاد مدیریت شهری در سطوح کلان و محلی، نتوانسته است بین اهداف شخصی و عمومی و خواست متعارض افراد و گروهها، تعادل برقرار نماید و فارغ از امیال سرمایه و رانت¬جویی¬ها و به بیان کلی اصحاب قدرت شهرها را پیش برد.فرض اصلی در این پژوهش بر این استوار است که در فرایند مدیریت شهری ایران، مجموعهای از عوامل مؤثر وجود دارد که بر بروز رانت میانجامد. متعاقب این مفروضه بر آن است که مفهومسازی، صورتبندی و توصیفی از فرایند بروز این رانت و رانتجویی ارائه نماید و به رفتارشناسی این پدیده در سازمان مدیریت شهری ایران بپردازد. اینکه پدیده رانت در یک نظام شهرنشینی جهانسومی با چه فرایند و رفتاری در فضای شهری بروز و ظهور مییابد.برای نیل به این هدف، از بررسی اسناد و همچنین مصاحبه با صاحبنظران حوزه مدیریت و برنامهریزی شهری برای شناسایی عوامل و زمینههای بروز رانت و رفتار و فرایند آن در مدیریت شهری بهرهگیری شده است.در این پژوهش سعی بر این شده است تا نشان داده شود که چگونه مجموعهای از عوامل کلان و محلی در ارتباط با هم در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، سازمانی و فردی منجر به شکلگیری چرخه رانتجویی در سازمان مدیریت شهری ایران میشود.بر اساس نتایج تحلیل با رویکرد کیفی و روش نظریه دادهبنیاد، مقوله¬های پدیده محوری شامل؛ اتلاف منابع؛ کالا شدگی فضای شهری، رواج روحیه و فرهنگ رانتیر، نارضایتی عموم و تقلیل سرمایه اجتماعی، شرایط علّی شامل؛ ساختار متمرکز اداری، اقتصاد نفتی، زمینه و بستر قانونی، ضعف سنتهای عمل جمعی، سیاست تعدیل اقتصادی و کوچکسازی دولت، شرایط زمینهای اعم از؛ حساسیت نهادهای نظارتی، شدت واکنش و خواست عمومی، اراده سازمانی، شرایط مداخلهگر شامل؛ قوانین فرادستی، ساختار اداری، روابط برونسازمانی و روابط درونسازمانی و راهبردها شامل؛ تقویت نهادینگی مدیریت شهری، حمایت خواهی، شفافیت، بیتفاوتی و همراهی، شناسایی شده است.همچنین نتایج استفاده از روش تحلیل اثرات متقابل/ ساختاری در نرمافزار میکمک برای تبیین روابط بین عوامل دخیل در بروز رانت 16 متغیر کلیدی شامل؛ کانون های قدرت، اقتصاد نفتی، نبود شفافيت، سیاست حامیپروری، تمرکزگرايي، استقرار دولت رانتي، ضعف نهادهای مردمی، تصدیگری دولت، نفوذ سیاسی، کمک های انتخابات، مطلوبيت رانتجویی در بین گروه های اجتماعی، امضاها¬ی طلایی، لابي¬گري، غلبه روحيه رانتجویی، حاکمیت سنت تکنوکراسی در بین مدیران و موارد قانونی زمینهساز رانت بوده است.
Text of Note
Planning is the result of scarcity of resources, and governments as representatives of society - according to the social contract theory - are responsible for this planning with different tools at the macro level. This task is to balance the demands of different parts of the society, individuals and groups.According to the theory of public choice, this ideal process is referred to as the maximization of social welfare, during which the government - in the sense of a planner - tries to maximize social welfare and fulfill collective priorities.But in practice, this function finds a gap with the mentioned ideal state and collapses under the influence of owners of power and wealth. In this situation, the set of priorities and choices are selected based on factors other than the interests of society.Planning for the city is no exception to this rule. Under this principle, the urban management institution, especially at the local level, is responsible for regulating and balancing the diverse and sometimes conflicting demands of individuals and groups.Urban spaces, which have always been attacked by capitalist goals, should be allocated to the public by the city administration, by establishing laws and monitoring their implementation. But these people and groups have always sought to benefit more from the hidden possibilities in the urban space with different means, which is the concept of rent and rent seeking.Rentier individuals and groups, by influencing the urban planning and management process, include their wishes and desires as public wishes in budgeting, and in this way change the city space to the wishes of capital and capitalism.The spatial and physical appearance of cities in Iran shows that the institution of urban management at macro and local levels has not been able to balance personal and public goals and the conflicting desires of individuals and groups and regardless of the desires of capital and rent-seeking, and in general terms power owners, move the cities forward.The main assumption in this research is based on the fact that in the urban management process of Iran, there is a set of effective factors that lead to the emergence of rent. As a consequence of this assumption, it is to present the conceptualization, formulation and description of the process of emergence of this rent and rent-seeking and to study the behavior of this phenomenon in the urban management organization of Iran. What is the process and behavior of the phenomenon of rent in a third world urbanization system in the urban space.To achieve this goal, document review and interviews with experts in the field of urban management and planning have been used to identify the factors and context of rent occurrence and its behavior and process in urban management.Based on the results of the analysis with a qualitative approach and grounded theory, the central phenomenon categories include; waste of resources; Commodification of urban space, prevalence of rentier spirit and culture, public dissatisfaction and reduction of social capital. Causal conditions include; Centralized administrative structure, Oil economy, Legal grounds and context, Weakness in the traditions of collective action, Economic adjustment policy and Government downsizing policy. underlying conditions include; the sensitivity of regulatory bodies, public reaction and desire, and organizational animus. Intervention conditions under the headings; Superior rules, Administrative structure, External relations, Internal relations are labeled. And the strategies extracted in five codes include; Strengthening the institutionalization of urban management, Support-seeking, Transparency, Indifference and, Accompanying, has been identified.Also, the results of using the interaction/structural effects analysis method in Mic Mac software to explain the relationships between the factors involved in the occurrence of rent include 16 key variables; Centers of power, Oil economy, lack of transparency, Clientelism policy, centralism, establishment of rentier state, weakness of popular institutions, government tenure, political influence and electoral assistance, the desirability of rent-seeking among social groups, golden signatures, lobbying, the dominance of the spirit of rent-seeking, the rule of technocratic tradition among managers and legal cases have been the basis of rent.
OTHER VARIANT TITLES
Variant Title
An Analysis of Structural Context of Rent in Urban Management Organization of IRAN, Case Study: Tabriz Municipality