آثار تاریخی و نواحی شهری در طول تاریخ موجب بلایای فرهنگی از قبیل تهاجم جنگ، آتش سوزی و و یا بلایای طبیعی مثل زمین لرزه، سیل و طوفان همواره مورد تهدید بوده و موجب زوال بناهای تاریخی شدهاند که این عوامل اغلب موجب تعمیر بناهای تاریخی را فراهم کردهاند. بنابراین تشخیص این نکته که دلیل تعمیرات تاریخی و احیای آثار تاریخی چه بوده بسیار مهم میباشد. مطالعات مربوطه به پارینه لرزه زمین ساخت در ایران با توجه به دادههای باستانشناسی میتواند تا حدودی اطلاعاتی در زمین لرزه خیزی درازمدت از قسمتهای متفاوت کشورمان در اختیار قرار دهد. تعدادی از زمین لرزههای با بزرگای زیاد، ساختمانها و محوطههای باستانی را ویران کرده و بر روی تمدنهای باستانی و الگوهای سکونت کنترل داشتهاند و همچنین اثرات طولانی مدت اجتماعی و فرهنگی را برجا گذاشتهاند. بر همین پایه با تلفیق گزارشات باستانشناسی و لرزه زمین ساخت بررسیهایی در گستره فلات مرکزی ایران به عمل آمده و در واقع محور اصلی تحقیق حاضر، بر آثار زمین لرزه در بناهای باستانی است که بصورت بازسازی دوباره، تعمیر یا تغییرات در سبک ساختمانها و طرح بناها نمایان می باشد و مخاطرات پیوسته و مداوم زمین لرزههاکه در واقع انواع سبکهای ساختمانهای باستانی را به وجود آوردهاند را مورد بررسی قرار داده است. در این تحقیق با ارائه یک روش زمین شناسی - باستانشناسی تکمیلی، سعی شده وقفههای بازگشت زمین لرزههای پیش از تاریخ ایران که بسیار کم و محدود بوده را تشخیص داد و از آنجا که مطالعات کمی در رابطه با مقابله و استنباط دانستههای باستانی با زمینلرزه و لزه زمینساخت صورت گرفته این تحقیق به این مهم پرداخته است. و به صورت موردی پژوهشی در خصوص لرزه زمین ساخت و لرزه خیزی درگسترهای پیرامون بناهای باستانی کنگاور انجام شده و بر اساس اکتشافات باستانی که در منطقه کنگاور، بنای کنگاور و گودین تپه و سایر مکانهای نزدیک این منطقه صورت گرفته، آثاری از زمینلزههای مخرب بسیار قدیمی به دست آمده است.
روشنک جهرمی یکتا، شیرین جهرمی یکتا
بررسی اثر زمین لرزههای قدیمی بناها و آثار تاریخی