باستانشناسی ماهیت (چیستی و چرایی)، هدفها و ارزشهای میراث را برای مردم تعریف و تبیین میکند. میراث اعم از معنوی و مادی یا ملموس و غیرملموس، مردم را در انتخاب سبک زندگی هر روزشان هدایت میکند. از طرف دیگر مفهوم هویت بر اساس ارزشها و دارایی های گذشته و حال شکل میگیرد. هویتها در فرآیندهای تاریخی گذشته، حال و آینده شکل میگیرد. به این معنی که بدون کمک گرفتن از ارزشهای هویت فرهنگی، که از ملزومات هر نوع پیشرفت است. نمیتوان به توسعه دست یافت. با این رویکرد باستان شناسی از ابزارهای توسعه فرهنگی و غنای هویتی جوامع است. تبیین و تفسیر آثار باستانی و تفهیم میراث فرهنگی صرف نظر از محلی، منطقهای یا جهانی بودن، از رویکردهای نو دانش باستانشناسی و سازمانهای متولی فرهنگ و میراث در جهان است. امروز حفاظت مردمی میراث بهترین نوع حفاظت آن تلقی میشود. در این مقاله تلاش کردهایم به شیوه اسنادی و بررسی کتابخانهای به این پرسشها پاسخ دهیم. هدف از توصیف و تفسیر آثار باستانی برای مردم چیست و چگونه میتوان آن را انجام داد؟ باستانشناسی ایران در طول بیش از هشتاد سال تا چه اندازه مردمی بوده و مردم در آن مشارکت (به مفهوم عام) داشتهاند.
بهروز افخمی
بررسی جای گاه توصیف و تفسیر برای مردم در باستانشناسی