بررسی الزامات مدیریتی اطفاء حریق ناشی از زلزله احتمالی در تهران
۸۹-۱۳۸۸
۱۲۰ ص.: مصور، جدول
1
1
کتابنامه
دانشگاه جامع امام حسین (ع)
علوم اجتماعی و فرهنگی
مدیریت بحران
1394/02/30
کارشناسی ارشد
ز ویژگی های بارز کشورهای در حال توسعه مانندایران تمرکز شدید جمعیت در ابر شهرها با محل های حاشیه نشین است . که در صورت وقوع یک سانحه طبیعی حتی در جایی که تاثیرات اولیه آن چندان جدی نبوده است . می توان به فاجعه بیانجامد در این میان بی توجهی به اهمیت خطر زدایی یک منطقه که منجر به ساخت و سازهای غیر اصولی رعایت نکردن فاصله کاربری های حساس و مناطق مسکونی از حریم محل ها پر خطر و غیره می گردد موجبات تشدید فجایع را به وجود می آورند . تراکم جمعیت بافت شهری نامناسب تراکم کاربری مسکونی ، عدم تجانس کاربری های مجاور عدم وجود برنامه های مناسب شهری ساخت و سازهای غیر اصولی و استفاده از مصالح غیر مقاوم در برابر حریق ساختمان های بلند مراکز تقلیل یا افزایش فشار گاز شهری کارگاههای مواد شیمیایی خطرزا و همچنین انبارها و مراکز ذخیره مواد شیمیایی با پتانسیل بالای حریق شهرها و خصوصا کلان شهر تهران را به شهری بی دفاع در برابر آتش سوزی خصوصا آتش سوزی پس از زلزله تبدیل کرده است . لذا در این تحقیق با هدف تعیین الزمات مدیریتی و ایمنی جهت پیشگیری از حریق های فاجعه آمیز ناشی از زلزله احتمالی تهران و اطفاء هر چه بهتر آن سعی شده است با بیان ضرورت و اهمیت این موضوع و با علم به خلاء تحقیقاتی موجود و عدم وجود برنامه ریزی منسجم و راهکارهای اجرایی در این خصوص در فصل اول طرح موضوع گردیده و چهارچوب تحقیق در راستای پاسخگویی به سوال هایی چون دامنه و گستردگی حریق ناشی از احتمالی تهران به چه صورت است . و شهر تهران دارای چه آسیب پذیری هایی در این خصوص می باشد . ! چه عوامل پیشگیرانه ای می تواند آثار حریق ناشی از زلزله احتمالی تهران را کاهش دهد ! نقاط قوت و ضعف فرصت ها و تحدید ها سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی تهران چیست و این سازمان از چه توانمندیهایی در اطفاء حریق برخوردار می باشد ! تعیین گردیده است . در فصل دوم انواع بحران ها و به طور خاص زلزله ، مدیریت بحران ، مدیریت بحران در ایران ،شهر تهران و شاخص های تاثیر گذار آن به عنوان بستر تحقیق مطالعاتی بر روی صورت گرفته و همچنین سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهر تهران به عنوان متولی امر اطفاء حریق و یکی از کلیدی ترین ارگانها در این خصوص مورد بررسی قرار گرفته است . در فصل سوم با بررسی و تجزیه و تحلیل برخی وقایع مهم حریق ناشی از زلزله در جهان و همچنین وضعیت لرزه خیزی کلان شهر تهران و شناسایی نقاط پر خطر این شهر دو سناریو زلزله با رویکرد منطقه ای (بررسی منطقه ۴ شهر تهران) و فعال شدن گسل (گسل مشاء) مطرح گردیده است . منطقه ۴ شهر تهران به دلیل وجود مناطق پر خطر متعدد که قابلیت بروز حریق پس از زلزله احتمالی در آن نقاط بسیار بالا بوده است به عنوان منطقه مطالعاتی انتخاب گردیده و گسل مشاء نیز جزء پر خطرترین گسل های موجود در شهر تهران می باشد . در این فصل همچنین وضعیت سازمان آتش نشانی در مقابله با حریق پس از زلزله احتمالی تهران مورد بررسی قرار گرفت . در نهایت پس از طرح مسئله ، شناخت کلی متغیر های تاثیر گذار در موضوع تحقیق و تجزیه و تحلیل های صورت گرفته در مورد مصداق ها و بستر تحقیق و همچنین چارت مدیریت بحران شهر تهران و عملکرد سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهر تهران که در این راستا دو سناریو نیز جهت واقع نمایی موضوع تحقیق طرح شده است . به فصل نتیجه گیری می رسیم که نتایج این فرایند با دو رویکرد الزامات پیشگیرانه جهت کاهش آثار حریق و الزمات مدیریتی در اطفاء حریق پس از زلزله احتمالی تهران در فصل آخر برای پاسخ گویی به سوال اصلی تحقیق در فصل آخر ارائه گردیده است . مطالعات ،پژوهش ها ، رساله ها و مقاله ها ، کتاب ها، و طرح های بسیاری در سطح جهان و ایران توسط محققین و نویسندگان و متخصصان در خصوص انواع بحران و مدیریت بحران به انجام رسیده است . اهم آنها در رابطه با مساله زلزله سیل و سایر بلایای طبیعی بوده است و در ایران خصوصا مقابله با بحران ها طبیعی مانند زلزله اقدامات ارزنده ای صورت گرفته است . و حتی سناریوها و طرح های بسیاری ارائه شده است اما در زمینه آتش سوزی پس از زمین لرزه به طور اخص طرح و سناریوی جامعی ارائه نگردیده است و اگر در این زمینه مطالعاتی نیز صورت گرفته باشد بررسی آتش سوزی پس از زلزله مدنظر نبوده بلکه بررسی وضعی خاص فنی برخی سازمان ها مرتبط به مواد سوختنی یا انتقال انرژی و یا در مورد حریق مورد بررسی قرار گرفته است . به نظر می رسد خلایی تبیینی در مورد حوادث ناشی از آتش سوزی حداق در چشم انداز طولانی مدت آن پس از وقوع زلزله وجود دارد و علاوه بر آن تقریبا هیچ اقدام عملی قابل توجهی نیز در این زمینه صورت نگرفته است . و تنها به تبیین زمین شناختی یا ابعاد جغرافیایی مساله و برخی اقدامات در زمینه شهر سازی از نظر تئوریکی پرداخته شده است . اصلی ترین و مهم ترین هدف این تحقیق تعیین الزامات مدیریتی و ایمنی جهت اطفاء حریق ناشی از زلزله احتمالی در تهران است . و همچنین دیگر اهداف این پژوهش را می توان پاسخگویی به سوالات مطرح شده در بخش بیان مسئله ومواردی که در ذیل عنوان گردیده اند را نام برد: ۱)بررسی آسیب پذیری شهر تهران در مقابله با زلزله با توجه به گسل های تهدید کننده آن . ۲) بررسی حودث در پیش روو پس از وقوع زلزله در شهر تهران و ارائه برخی سناریوهای مربوطه در این خصوص .۳)ارائه روش های پیشگری لازم در جهت به حداقل رساندن فجایع ناشی از آتش سوزی ۴) بررسی و شناسایی نقاط قوت و ضعف سازمان آتش نشانی هنگام بروز بلایا . ۵) ارائه راهکارهایی جهت اماده نمودن سازمان آتش نشانی برای رویارویی با حریق های بزرگ.