الگوسازی فضایی کاهش فقر روستایی با تأکید بر رویکرد تنوع بخشی فعالیت های اقتصادی مطالعه موردی :شهرستان میاندوآب
Spatial Modeling to reduce rural poverty with an emphasis on diversification of economic activities Case study: Miyandoab County
/محمد ولائی
: برنامهریزی و علوم محیطی
، ۱۳۹۸
، راشدی
۳۲۳ص
چاپی - الکترونیکی
دکتری
جغرافیا و برنامه ریزی روستایی گرایش مدیریت توسعه پایدار
۱۳۹۸/۰۶/۲۳
تبریز
فقر بهعنوان یکی از مهمترین آسیبصهای اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی قدمتی به طول تاریخ زندگی بشریت دارد .بین فقر و زندگی روستایی ضریب همبستگی بالائی وجود دارد، زیرا بیش از سه چهارم فقرا در مناطق روستایی زندگی میصکنند .ازآنجاکه هرگونه سیاستصگذاری موفق) در راستای توسعه روستایی (مستلزم شناخت این پدیده است، لذا اطلاع از میزان گستردگی فقر حاکم بر جامعه و عوامل مؤثر بر آن، توزیع فضایی و الگوهای فضایی شکل گرفته بهوسیله آن از مسائل مهم در تدوین برنامهصهای کاهش فقر بهصشمار میصرود .بنابراین، هدف از این پژوهش الگوسازی فضایی کاهش فقر روستایی با تأکید بر رویکرد تنوعصبخشی فعالیتصهای اقتصادی، سنجش میزان فقر در سکونتگاهصهای روستایی، بررسی عوامل مؤثر در گسترش آن، بررسی الگوی فضای فقر و ارائه راهکارهایی مناسب برای اصلاح الگوی فضایی فقر در روستاهای شهرستان میاندوآب میصباشد .بنیان فلسفی روش تحقیق حاضر از نوع پراگماتیسم) کمی و کیفی (است .از لحاظ هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است .جهت گردآوری اطلاعات از مطالعات کتابخانهصای و میدانی با استفاده از ابزارهای فیشصبرداری، جستجو در شبکه جهانی، پرسشنامه، مصاحبه نیمهصساختار یافته، مشاهده و غیره استفاده شده است .قلمرو مکانی تحقیق را روستاهای شهرستان میاندوآب تشکیل میصدهند .این شهرستان طبق سرشماری مرکز آمار ایران در سال۱۳۹۵ ، دارای ۱۲۵۸۹۳ نفر جمعیت و ۳۷۶۳۷ خانوار روستایی و ۱۸۹ روستای دارای سکنه است که با توجه به تعداد زیاد روستاها، براساس فاکتورهای دوری و نزدیکی به شهر، موقعیت طبیعی و تعداد خانوار، ۲۰ درصد روستاها (۳۸ روستا (بهصعنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند .جامعهصآماری بر اساس فرضیات تحقیق متفاوت است .ولی بهصطوری کلی حجم نمونه را ۳۱۳ خانوار روستایی، کارشناسان، مسئولین روستایی، خبرگان محلی و ... تشکیل میصدهند که جهت انتخاب خانوارها از فرمول کوکران و جهت انتخاب کارشناسان و خبرگان محلی از روشصهای هدفمند کیفی) گلولهصبرفی و متواتر نظری (استفاده شد .همچنین، جهت تجزیهوتحلیل دادهصها و اطلاعات از روشصهایص کمی) تکنیکCopras ، تحلیل عاملی، SWOT و ماتریس QSPM) و کیفی) روش Q و نظریه مبنایی (بهصصورت ترکیبی استفاده گردید .نتایج تحقیق نشان داد، از بین ۳۸ روستای نمونه تحقیق در سطح شهرستان میاندوآب، تعداد ۱۷ روستا معادل ۷۴/۴۴ درصد روستاها در خوشه صفقر خیلی شدید قرار دارند و از نظر کشاورزی، تأمین خدمات، اشتغال مولد، درآمد، مشارکت اجتماعی، امنیت، تخریبمحیطی و ... مردم این روستاها با مشکلات متعددی روبهصرو هستند و اغلب این روستاها در بخش باروق) قسمت شرقی شهرستان (قرار گرفتهصاند .همچنین، در بین روستاهای نمونه روستاهای لالهصلو، قطارصداش، قورقچی بهصعنوان فقیرترین روستاهای شهرستان میاندوآب شناخته شدند .لازم به ذکر است که الگوی توزیع فضایی فقر روستایی در سطح شهرستان میاندوآب با توجه به آماره مورن I از الگوی خوشهصای متراکم تبعیت میصکند .همچنین، در این شهرستان، پایین بودن توان اقتصادی روستاییان و سیاستصگذاری کلان اقتصادی دولت با مقدار ویژه ۱۷/۷ و موانع اجتماعی، نارسایی خدمات و سرمایهگذاری محدود بهصعنوان مهمترین عوامل مؤثر بر گسترش و پخش فقر روستایی در شهرستان میاندوآب شناخته شدند .در همینصراستا، راهکارهای که در جهت مقابله با پخش فضایی و تغییر الگوی فضایی فقر روستای در محدوده مورد مطالعه شناسایی شدند عبارتاند از صتنوعصبخشی اقتصاد روستایی، صاعطای اعتبارات خرد به روستاییان، صسیاستصهای اقتصادی و فقرزدایی دولت، صافزایش ظرفیتصهای اجتماعی و غیره .در این میان، مهمترین راهکار کاهش فقر روستایی در روستاهای شهرستان میاندوآب توجه به رویکرد" تنوعبخشی اقتصاد روستایی "در بخش زراعی و غیرزراعی میباشد .چنانچه تنوعصبخشی موجب تحرک و به چرخش افتادن اقتصاد روستایی و افزایش سطح رفاهص خانوارهای روستایی میصشود
Poverty as one of the most important social, economic, and geographical damages dates back to the lifetime of humanity. There is a high correlation coefficient between poverty and rural life, as more than three-quarters of the poor live in rural areas. Since any successful policy making (in the direction of rural development) requires understanding this phenomenon, it is therefore important to know the extent of poverty and the factors affecting it, the spatial distribution and the spatial patterns formed by it as important issues in the formulation of poverty reduction programs. Are. Therefore, the purpose of this research is to model the spatial model of rural poverty reduction with emphasis on diversification approach of economic activities, measuring the poverty rate in rural settlements, examining the factors affecting its expansion, examining the pattern of poverty space, and presenting appropriate strategies for reforming the spatial pattern of poverty in the country. The villages are in the Miyandoab of County. The philosophical basis of the present research is pragmatism (quantitative and qualitative). In terms of purpose it is an applied type and in terms of nature and descriptive-analytical method. Library and field studies have been used for data collection by means of fisheries, web search, questionnaire, semi-structured interview, observation and so on. The spatial domain of the research is the villages Miyandoab of County . According to the Census of Iran in 2016, the city has a population of 125893 and 37637 rural households and 189 inhabited villages, which, given the large number of villages, based on proximity to the city, natural location and number of households, 20 of the villages. (38 villages) were selected as the study sample. The statistical population is different based on the research hypotheses. But overall, the sample size is 313 rural households, experts, rural authorities, local experts, etc. who choose the Cochran formula for households, and select qualitative targeted methods (snowball and sequential) for households and experts. Theoretical) was used. Quantitative methods (Copras technique, factor analysis, SWOT and QSPM matrix) and qualitative methods (Q method and basic theory) were used for data analysis. The results showed that out of 38 sampled villages in Miandoab city, 17 villages (44.74 ) are in the category of "very severe poverty" and in terms of agriculture, service provision, productive employment, income, social participation, Security, environmental destruction and ... The people of these villages face many problems and most of them are located in Baruq (eastern part of the County). Also, among the sample villages of Lale Lou, Dash Qatar, Qurqchi were identified as the poorest villages of Miyandoab of County. It should be noted that the spatial distribution pattern of rural poverty at the level of Miyandoab of County follows the dense cluster pattern according to Morin I statistics. Also, in this County, low rural economic power and government macroeconomic policy with a specific amount of 7.17 and social barriers, service failure and limited investment were identified as the most important factors contributing to the spread and spread of rural poverty in Miyandoab of County. To this end, the strategies identified to counter spatial distribution and change the spatial pattern of rural poverty in the study area are: "diversification of rural economy", "granting micro-credit to villagers", "economic policies and poverty alleviation of government"." Increasing Social Capacity" and more. In the meantime, the most important strategy for reducing rural poverty in the villages of Miandoab is to pay attention to the "diversification of rural economy" approach in the agricultural and non-agricultural sectors
Spatial Modeling to reduce rural poverty with an emphasis on diversification of economic activities Case study: Miyandoab County